Twee verwante planten, maar zeker niet hetzelfde
Als ik in tuinen werk en iemand zegt “kattenkruid”, vraag ik altijd even door — want onder die naam gaan twee verschillende planten schuil die je makkelijk door elkaar kunt halen. Echte kattenkruid (Nepeta cataria) en de tuinkattenmunt (Nepeta faassenii) zijn allebei lid van dezelfde plantenfamilie, ruiken verleidelijk naar katten toe, en bloeien in mooie blauwe tinten. Maar qua gebruik, uiterlijk en gedrag in de tuin verschillen ze behoorlijk. Wie de juiste plant wil kiezen — of begrijpen waarom de kat er wél of níet op reageert — doet er goed aan beide soorten goed te leren kennen. Ik leg je het graag uit, want dit is precies het soort vraag waarover je elke zomer mensen hoort twijfelen bij de tuincentra.
Echte kattenkruid: de plant die katten écht gek maakt
Nepeta cataria — het échte kattenkruid — is de soort die van oudsher bekend staat om zijn sterke werking op katten. De plant bevat nepetalacton, een stof die bij ongeveer 70% van de katten een euforische reactie veroorzaakt: rollen, sabbelen, kwelen. Als je dus een buitenkat hebt en je plant dit in de border, reken dan maar op regelmatig bezoek — ook van buurtkatten.
Botanisch gezien is Nepeta cataria een forse, opstijgende plant die in Nederlandse tuinen makkelijk 60 tot 90 centimeter hoog wordt. De bladeren zijn grijsgroen, hartvormig en voelen zacht aan door een dicht laagje haren. De bloemen zijn klein en witachtig met lila stippen — niet direct een sieraad, maar de bijen zijn er dol op. De plant is een echte vaste plant die goed overwintert in ons Nederlandse klimaat, zelfs bij strenge vorst. Hij gedijt goed op droge tot matig vochtige, doorlatende grond en heeft een voorkeur voor een zonnige standplaats. Op zware kleigrond krijg je al snel wortelrot, dus op zo’n bodem moet je eerst flink wat grof zand of perliet doorwerken.
Zaad rijkelijk en zaait zichzelf ook gretig uit — soms misschien iets te gretig. Snij de plant na de eerste bloei in juni terug tot op zo’n 10 centimeter, dan krijg je een tweede bloeiperiode in augustus-september. Het kruid is ook te drogen voor kattenspeelgoed of kattenkruidthee (voor mensen, niet giftig).
Nepeta faassenii: de siervaste plant voor de border
Nepeta faassenii — ook wel tuinkattenmunt of blauwe kattenmunt genoemd — is een hybride die speciaal is geselecteerd op sierwaarde. Dit is de plant die je massaal ziet in tuinontwerpen, langs tuinpaden en als bodembedekker in zonnige borders. En terecht: de sierwaarde is veel groter dan die van Nepeta cataria. De plant vormt brede, golvende pollen met grijsgroene, aromatische bladeren en draagt van mei tot ver in september lange aren met lavendelblauwe bloempjes. Snij hem na de eerste bloei (juni) halverwege terug, en hij explodeert opnieuw in augustus.
Belangrijk verschil: Nepeta faassenii is een steriele hybride en zet geen zaad. Hij verspreidt zich dus niet vanzelf door de tuin, wat hem voorspelbaarder en makkelijker te beheren maakt. Katten reageren er ook minder sterk op — de concentratie nepetalacton is lager. Sommige katten snuffelen er even aan, maar het euforische effect van echte kattenkruid blijft doorgaans uit.
Qua grootte blijft deze plant compacter: doorgaans 30 tot 50 centimeter hoog en breed uitwaaierend. Ideaal als begeleiding van rozen, langs grindpaden of als losse vlakken in een naturalistic planting. Let op: op te natte grond — zeker in een natte Nederlandse winter — kan hij wegvallen. Goede drainage is essentieel.
Praktische hovenierstips voor kattenkruid
- Wil je katten lokken? Kies Nepeta cataria. Wil je een sierige border? Kies Nepeta faassenii.
- Knip beide soorten na de eerste bloei flink terug — dit geeft een mooie tweede bloei én compactere groei.
- Plant op goed doorlatende grond; wateroverlast in de winter is de grootste vijand van beide soorten.
- Volle zon geeft de mooiste bloei en de meest aromatische bladeren.
- Nepeta cataria zaait zichzelf gretig uit — verwijder ongewenste zaailingen vroeg in het seizoen.
- Beide planten zijn uitstekend voor bijen en vlinders — een echte aanwinst voor de biodiversiteit in je tuin.
Veelgestelde vragen over kattenkruid
Reageert mijn kat ook op Nepeta faassenii?
Dat is per kat verschillend. Nepeta faassenii bevat minder nepetalacton dan echte kattenkruid (Nepeta cataria), waardoor de reactie bij de meeste katten zwakker of afwezig is. Sommige katten snuffelen er even aan, maar het typische rolgedrag zie je doorgaans alleen bij de echte soort.
Welke soort is makkelijker in de tuin te houden?
Nepeta faassenii is als steriele hybride makkelijker te beheersen omdat hij zich niet via zaad verspreidt. Nepeta cataria zaait zich daarentegen gretig uit en kan na verloop van tijd op ongewenste plekken opduiken. Voor een nette border is Nepeta faassenii dus de betere keuze.
Kunnen beide soorten kattenkruid worden gebruikt als kruid of thee?
Ja, beide zijn niet giftig voor mensen. Nepeta cataria wordt traditioneel gebruikt voor kalmerende kruidenthee en heeft een licht munt-achtige smaak. Nepeta faassenii is ook aromatisch maar wordt minder vaak als eetbaar kruid gebruikt — zijn kracht ligt echt bij de sierfunctie in de tuin.
Informatie bijgewerkt in april 2026.
