Een border die goed staat, heeft zelden meer planten nodig. Wat er meestal ontbreekt is iets wat de planten ondersteunt of ze een tegenwicht geeft: een steun die niet opvalt, een pot die de kleur oppakt, een lamp die de vorm ’s avonds nog laat zien. Accessoires zijn in de tuin hetzelfde als een lijst om een schilderij — ze doen niets als ze zelf het onderwerp worden.
Kies de steun op de groeiwijze, niet op het formaat
Plantensteunen worden bijna altijd gekocht als de plant al omvalt, en dan te klein. Wat er eigenlijk toe doet, is hóe de plant klimt:
- Hechtende klimmers (klimhortensia, klimop) hebben geen steun nodig maar een oppervlak. Zet daar geen rek voor, maar houd ze weg van voegwerk dat al los zit.
- Slingeraars (clematis, kamperfoelie, blauweregen) draaien zich om iets heen en hebben een dún draagvlak nodig — een dik paaltje kunnen ze niet omvatten. Draad of dun buismateriaal werkt beter dan een balk.
- Rankers (erwt, passiebloem) grijpen met ranken en hebben juist een raster nodig met openingen van vijf tot tien centimeter.
- Leunende vaste planten (pioen, dahlia, phlox) klimmen niet maar zakken door. Daar hoort een ring of raster bíj de plant, gezet in het vroege voorjaar — niet in juni, als het blad er al overheen ligt.
De vuistregel voor de hoogte: twee derde van de verwachte eindhoogte, ingegraven op minstens twintig centimeter. Een steun die in juli te kort blijkt, is niet meer te vervangen zonder wortelschade.
Materiaal: wat buiten heel blijft
De keuze loopt uiteen van hardhout tot gecoat staal, en het onderhoud verschilt fors.
Hout — teak, acacia en douglas houden zich buiten goed. Teak vraagt twee keer per jaar olie als u de warme kleur wilt houden; laat u dat achterwege, dan vergrijst het zonder dat het zwakker wordt. Onbehandeld vurenhout in contact met de grond is na twee seizoenen op.
Metaal — aluminium en rvs zijn vrijwel onderhoudsvrij; een vochtige doek volstaat. Gepoedercoat staal is prima zolang de coating heel is: één schram waar water in blijft staan, en de roest kruipt eronder verder. Verzinkt staal houdt het jaren uit, maar in een pot met zure potgrond loogt zink langzaam uit — voor eetbare gewassen liever gecoat of rvs.
Kunststof en polywood — onderhoudsarm, betaalbaar, en met een sopje schoon. Gerecycled kunststofhout rot en barst niet, maar zet uit in de zon: laat bij montage speling in de schroefgaten.
Twee dingen die planten kunnen schaden
Dit staat zelden in de koopgidsen, maar u ziet het elk jaar terug in de border.
Metaal in de volle zon wordt heet. Een donker gecoat rek op het zuiden kan in juli ver boven de vijftig graden komen. Blad dat er direct tegenaan ligt, verbrandt aan de contactzijde. Dat is te voorkomen door de steun een paar centimeter vrij te houden van het gewas, of door lichte kleuren te kiezen op de zonzijde.
Vastbinden is bijna altijd te strak. Een stam of stengel dikt in één seizoen aan. Bindmateriaal dat in mei goed zat, snijdt in augustus in. Gebruik brede, zachte binders in een achtvorm, zodat er ruimte tussen steun en stengel blijft, en loop in juli even alles na.
Verlichting: waar het licht op valt
Tuinverlichting wordt meestal gericht op het pad, terwijl het mooiste effect ontstaat wanneer u een plant van onderaf aanlicht — siergrassen, een meerstammige boom, een grote hosta. Eén armatuur op één plant doet meer dan zes lampjes langs de rand.
Houd het warm van kleur (rond 2700 kelvin) en zet het uit als u niet buiten bent. Blijvend fel licht in de nacht verstoort nachtvlinders en egels, en die zijn in een tuin met veel planten juist welkom. Welke praktische hulpmiddelen in een border het meeste verschil maken, staat op een rij bij Tuinaccessoire onder praktisch in de tuin.
De winter in
Voor accessoires geldt hetzelfde als voor tuinmeubelen: wat binnen kan, gaat binnen. Wat buiten blijft, krijgt een hoes of gaat op pootjes zodat het niet in het water staat. Terracotta potten vriezen kapot doordat vocht in de wand uitzet — leeghalen en op de kop zetten helpt meer dan afdekken.
Metalen steunen kunt u het beste vlak na de laatste snoeibeurt schoonmaken en droog opbergen; dat scheelt de roestplekken die anders precies onder de grondlijn ontstaan. Wie liever eerst kijkt welk materiaal in welke situatie standhoudt, vindt dat overzicht bij Tuinaccessoire.
