Veelvoorkomende Ziekten Bij Pastinaak Pastinaca Sativa (2026)

Pastinaak en ziekten: wat elke moestuinier moet weten

Pastinaak is een robuuste, ouderwetse groente die in Nederlandse tuinen een echte comeback maakt — en terecht. Maar ook deze stevige wortelgroente heeft zijn zwakke plekken. Na 25 jaar handen in de grond weet ik dat de meeste kwalen bij pastinaak te voorkomen zijn met een beetje kennis en oplettendheid. De grootste boosdoeners zijn schimmelziekten, bacteriële aantastingen en virusziekten — stuk voor stuk vaak veroorzaakt door een combinatie van vochtig Nederlands weer, te dichte stand en uitgeputte grond. In dit artikel leg ik je precies uit welke ziekten je kunt tegenkomen, hoe je ze herkent en — nog belangrijker — hoe je ze voorkomt voordat ze je oogst verpesten.

De meest voorkomende schimmelziekten bij pastinaak

De gevaarlijkste vijand van pastinaak is zonder twijfel bladvlekkenziekte, veroorzaakt door de schimmel Alternaria radicina en Alternaria dauci. Je herkent het aan bruine tot zwarte vlekken op de bladeren, vaak met een geel randje. In natte zomers — en laten we eerlijk zijn, Nederland kent er genoeg — verspreidt deze schimmel zich razendsnel via regendruppels. Verwijder aangetast blad direct en verbrand het, gooi het nooit op de composthoop.

Een andere veelvoorkomende schimmelziekte is valse meeldauw (Plasmopara umbelliferarum). Hierbij zie je aan de bovenkant van het blad gelige vlekken, terwijl de onderkant bedekt raakt met een witgrijzig schimmelpluis. Dit treedt vooral op bij koel en vochtig weer in augustus en september. Vermijd overheadberegening — geef pastinaak altijd aan de voet water, bij voorkeur vroeg in de ochtend zodat het blad overdag kan drogen.

Wortelvilt (Rhizoctonia crocorum) is een ernstige bodemschimmel die de wortel van binnenuit aantast. Je merkt het pas laat: de plant verwelkt plotseling en bij uittrekken blijkt de wortel paarsbruin verkleurd en verrot. Dit probleem speelt vooral op zware kleigronden in West-Nederland die slecht draineren. Werk daarom altijd goed doorgewerkte compost door de grond en zorg voor voldoende drainage. Op natte percelen is een ruggenteelt — waarbij je pastinaak op verhoogde bedden zaait — de beste preventie. Hou ook strikt de vruchtwisseling aan: minimaal vier jaar geen schermbloemigen op hetzelfde stuk.

Sclerotinia-stengelrot (Sclerotinia sclerotiorum) verschijnt als waterig, wit schimmelpluis aan de basis van de plant, vaak met zwarte hardvormige structuurtjes (sclerotiën) ertussen. Deze sclerotiën overleven jaren in de grond. Ruim aangetaste planten inclusief omliggende grond zorgvuldig op.

Bacteriële ziekten, virussen en veelgemaakte fouten

Bacterieel zachte rot (Pectobacterium carotovorum) is een bacterieziekte die wortelgroenten in algemeen teistert. De wortel wordt slijmerig, ruikt onaangenaam en valt als het ware uit elkaar. Dit ontstaat bijna altijd na beschadiging — denk aan schoffelen te dicht bij de plant of vreetschade van wortelvlieg. Wees voorzichtig bij het wieden.

Pastinaak is ook gevoelig voor virusziekten, met name het Parsnip yellow fleck virus. Aangetaste planten tonen gele vlekjes en mozaïektekening op het blad, groeien slecht en geven magere wortels. Het virus wordt overgebracht door bladluizen. Bestrijding achteraf is niet mogelijk — preventie is alles. Houd bladluizen in toom door vroeg in het seizoen te inspecteren en bij aantasting direct in te grijpen met een kraan zachte zeepoplossing.

Een veelgemaakte fout die ik keer op keer zie: te dik zaaien en te weinig uitdunnen. Een te dichte stand zorgt voor slechte luchtcirculatie, permanent vochtig microklimaat tussen de planten en daarmee een ideale broedplaats voor vrijwel alle hierboven genoemde schimmelziekten. Dun tijdig uit tot minimaal 15 cm tussenruimte — dat is geen luxe, dat is noodzaak.

Praktische hovenierstips voor pastinaak

• Vruchtwisseling: minimaal 4 jaar geen schermbloemigen (wortel, peterselie, selderij) op hetzelfde bed.

• Grondbewerking: werk in het voorjaar ruim compost door zware grond om drainage te verbeteren.

• Beregening: altijd aan de voet, nooit over het loof — verminder zo schimmeldruk aanzienlijk.

• Uitdunnen: dun op tijd uit tot 15 cm, dit verbetert luchtcirculatie drastisch.

• Zaadkeuze: gebruik gecertificeerd, ziektevrij zaad — liefst vers, want pastinaakzaad kiemt slecht na een jaar.

• Inspectie: controleer wekelijks op bladluizen en verwijder aangetaste bladeren direct.

• Opruimen: verwijder na de oogst alle plantenresten — schimmelsporen overwinteren anders vrolijk in je bed.

Veelgestelde vragen over pastinaak

Waarom worden de bladeren van mijn pastinaak geel met bruine vlekken?

Dit is een klassiek symptoom van bladvlekkenziekte, veroorzaakt door de schimmel Alternaria. Het treedt vooral op bij nat en warm weer. Verwijder aangetast blad onmiddellijk, verbrand het en zorg bij een volgende teelt voor meer ruimte tussen de planten en beregening aan de voet in plaats van over het loof.

Mijn pastinaakwortels zijn bruin en zacht van binnen — wat is er mis?

Waarschijnlijk heb je te maken met wortelvilt (Rhizoctonia) of bacterieel zachte rot. Beide gedijen op natte, slecht doorlatende grond. Controleer of je drainage in orde is, werk meer compost door de grond en houd minimaal vier jaar vruchtwisseling aan met schermbloemigen. Verwijder aangetaste planten inclusief de directe omliggende grond.

Kan ik pastinaak preventief behandelen tegen ziekten?

Een chemische preventieve behandeling is voor de moestuinier meestal niet de juiste weg. De beste preventie is cultureel: goede vruchtwisseling, luchtige plantafstand, drainage op orde, beregening aan de voet en gebruik van gezond gecertificeerd zaad. Bij schimmeldruk kun je preventief spuiten met een toegelaten koperpreparaat, maar volg daarbij altijd de doseerinstructies nauwkeurig.

Informatie bijgewerkt in april 2026.